Τρύπα σε σωλήνα προπανίου: Τα πρώτα στοιχεία για την τραγωδία στη Βιολάντα

Σοκ και βαθύ πένθος έχει προκαλέσει στην κοινωνία των Τρικάλων η φονική έκρηξη που σημειώθηκε στο εργοστάσιο μπισκοτοβιομηχανίας Βιολάντα, με αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε εργαζόμενων γυναικών. Το δυστύχημα, που εξελίχθηκε σε τραγωδία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, έχει ήδη ανοίξει έναν πολυεπίπεδο κύκλο ερευνών, μαρτυριών και σοβαρών καταγγελιών, που φωτίζουν όχι μόνο τη στιγμή της έκρηξης αλλά και όσα –σύμφωνα με συγγενείς και εργαζομένους– προηγήθηκαν. Σύμφωνα με μαρτυρία διασωθέντα εργαζομένου, η έκρηξη σημειώθηκε αιφνιδιαστικά. Όπως περιγράφει, τα πάνελ της οροφής κατέρρευσαν σχεδόν ακαριαία, το δάπεδο φάνηκε να υποχωρεί και μέσα σε ελάχιστο χρόνο ξέσπασε πυρκαγιά εξαιρετικής έντασης, με θερμοκρασίες που –κατά εκτιμήσεις– ξεπέρασαν τους 1.000 βαθμούς Κελσίου. Ο ίδιος, παρά τον άμεσο κίνδυνο, κατάφερε να απεγκλωβίσει τρεις συναδέλφους του. Πέντε γυναίκες, ωστόσο, παρέμειναν παγιδευμένες στο ισόγειο, χωρίς να καταφέρουν να διαφύγουν πριν οι φλόγες κατακλύσουν τον χώρο.

Το ανθρώπινο δράμα αποτυπώνεται με σπαρακτικό τρόπο στις μαρτυρίες των συγγενών. Η αδελφή της Έλενας Κατσαρού, μίας εκ των θυμάτων, καταγγέλλει δημόσια ότι εδώ και καιρό υπήρχαν επανειλημμένες αναφορές για έντονη οσμή υγραερίου μέσα στο εργοστάσιο. Όπως λέει, η μυρωδιά ήταν ιδιαίτερα αισθητή στις τουαλέτες και στα σιφώνια, σε τέτοιο βαθμό που οι εργαζόμενες έκλειναν τη μύτη τους για να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν τον χώρο. Σύμφωνα με την ίδια, τα παράπονα είχαν φτάσει τόσο σε προϊσταμένους όσο και στη διοίκηση, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστική αποκατάσταση του προβλήματος. Η ίδια μαρτυρία επεκτείνεται και σε μια συνολικότερη εικόνα για τις συνθήκες εργασίας. Όπως αναφέρει, στο Νοσοκομείο Τρικάλων κατέληγαν συχνά εργαζόμενοι με τραυματισμούς –σπασμένα ή κομμένα δάχτυλα, χτυπημένα χέρια– περιστατικά τα οποία, κατά τα λεγόμενά της, δεν δηλώνονταν ως εργατικά ατυχήματα. Ενδεικτικά αναφέρει την περίπτωση άλλης εργαζόμενης που έχασε τη ζωή της στην έκρηξη, της Αγάπης Μπουνόβα, η οποία στο παρελθόν είχε τραυματιστεί σοβαρά από μηχανή, αφήνοντας μόνιμο σημάδι στο χέρι της.

Στο ίδιο κλίμα, συγγενείς άλλων θυμάτων περιγράφουν το βαρύ αποτύπωμα της απώλειας στις οικογένειες. Για τη Βούλα Μπουκουβάλα, ξάδελφός της μίλησε για τα παιδιά της, τα οποία βρίσκονται σε κατάσταση σοκ, «αμίλητα», λαμβάνοντας ηρεμιστική αγωγή για να μπορέσουν να διαχειριστούν την απώλεια. Για τη Βάσω Σκαμπαρδώνη, η θεία της ανέφερε ότι είχε κλείσει το κομμωτήριό της το 2020 και αναζητούσε μια σταθερή δουλειά για να μεγαλώσει τα δύο μικρά παιδιά της. Επέλεξε τη νυχτερινή βάρδια στη Βιολάντα ώστε να μπορεί την ημέρα να είναι κοντά τους – επιλογή που σήμερα κάνει την απουσία της ακόμη πιο οδυνηρή.

Παράλληλα με τις μαρτυρίες, καθοριστικής σημασίας θεωρούνται τα ευρήματα των αρχών. Κλιμάκια της Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) και της Πυροσβεστικής, κατά την αυτοψία στον χώρο, εντόπισαν σε υπόγειο τμήμα της εγκατάστασης σωληνώσεις προπανίου που είχαν υποστεί διάτρηση. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η συγκεκριμένη διάτρηση θεωρείται το κρίσιμο σημείο από το οποίο διέρρευσε το αέριο, οδηγώντας στη βίαιη ανάφλεξη και την καταστροφική έκρηξη. Οι τέσσερις δεξαμενές προπανίου που βρίσκονταν εκτός του κτιρίου εντοπίστηκαν άθικτες, γεγονός που ενισχύει το σενάριο της διαρροής κατά μήκος του δικτύου σωληνώσεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στην πληροφορία ότι στον υπόγειο χώρο –αλλά και συνολικά στην πτέρυγα της παραγωγής– δεν υπήρχαν εγκατεστημένοι αισθητήρες ανίχνευσης διαρροής αερίου. Αρμόδιες πηγές φέρονται να απαντούν κατηγορηματικά ότι τέτοιοι αισθητήρες «έπρεπε να υπάρχουν», στοιχείο που αναμένεται να αποτελέσει βασικό άξονα της ποινικής διερεύνησης. Οι εξελίξεις στο σκέλος της Δικαιοσύνης είναι ραγδαίες. Συνελήφθησαν ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης, ο τεχνικός ασφάλειας και ο τεχνικός βάρδιας, ενώ σχηματίζεται δικογραφία για ανθρωποκτονία από αμέλεια, βαριές σωματικές βλάβες κατά συρροή, εμπρησμό και έκρηξη. Στην προανάκριση συμμετέχουν πραγματογνώμονες –ηλεκτρολόγος μηχανικός και χημικός– οι οποίοι, σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν ήδη καταθέσει ότι τα χαρακτηριστικά της έκρηξης είναι συμβατά μόνο με ανάφλεξη αερίου καυσίμου αναμεμειγμένου με ατμοσφαιρικό αέρα.

Σήμερα, πέρα από τον τεχνικό μηχανισμό της καταστροφής, στο επίκεντρο βρίσκεται και το «πριν»: αν υπήρχαν ενδείξεις που δεν αξιολογήθηκαν, αν οι καταγγελίες για οσμή αερίου αντιμετωπίστηκαν με την απαιτούμενη σοβαρότητα, αν τηρήθηκαν τα πρωτόκολλα ασφαλείας και ποιος είχε την ευθύνη να διακόψει τη λειτουργία ή να αποτρέψει την τραγωδία. Για τις οικογένειες των πέντε γυναικών, όλα αυτά συνοψίζονται σε ένα αίτημα: να διερευνηθούν όλες οι πτυχές χωρίς εκπτώσεις και να αποδοθούν ευθύνες, ώστε η απώλεια να μην προστεθεί απλώς στη μακρά λίστα των εργατικών δυστυχημάτων, αλλά να οδηγήσει σε ουσιαστική δικαίωση και αλλαγή.