Τραμπ – Ιράν: Οι ΗΠΑ «ζυγίζουν» πλήγμα ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο

Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιταχύνουν την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας ένα σκηνικό που επιτρέπει στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να έχει πλέον στο τραπέζι την επιλογή άμεσης στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν. Σύμφωνα με αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης και του Πενταγώνου, η επιχειρησιακή ετοιμότητα έχει φτάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε ένα πλήγμα θα μπορούσε θεωρητικά να πραγματοποιηθεί ακόμη και μέσα στο προσεχές Σαββατοκύριακο — χωρίς όμως να έχει ληφθεί πολιτική απόφαση. Η συγκέντρωση ισχύος εξελίσσεται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη εύθραυστες διπλωματικές επαφές. Η Τεχεράνη ζήτησε πρόσφατα χρονικό περιθώριο δύο εβδομάδων για να καταθέσει πιο συγκεκριμένες προτάσεις, επιχειρώντας να κρατήσει ανοιχτό τον δίαυλο διαπραγμάτευσης. Παρά ταύτα, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να χτίζει ένα στρατιωτικό πλέγμα που θα μπορούσε να πλήξει κρίσιμες υποδομές του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αποθήκες βαλλιστικών πυραύλων και εγκαταστάσεις εκτόξευσης.

Τραμπ: Η σχέση ΗΠΑ – Ελλάδας δεν υπήρξε ποτέ ισχυρότερη

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επαναλάβει σε υψηλούς τόνους ότι βασική απαίτηση των ΗΠΑ παραμένει η πλήρης εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος —σύμφωνα με αμερικανικές και ισραηλινές πηγές— πιέζει για ενέργειες που θα περιορίσουν δραστικά τη δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλεί ισραηλινό έδαφος με πυραυλικά πλήγματα. Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται εδώ και εβδομάδες σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, ενώ οι προετοιμασίες για κάθε ενδεχόμενο έχουν ενταθεί. Στην Ουάσιγκτον, η προοπτική διπλωματικής λύσης αντιμετωπίζεται με εμφανή επιφύλαξη από αρκετούς αξιωματούχους. Αν και οι πρόσφατες συνομιλίες στη Γενεύη κατέληξαν —κατά την ιρανική πλευρά— σε συμφωνία επί γενικών αρχών, Αμερικανοί παράγοντες εκτιμούν ότι τα ουσιαστικά χάσματα παραμένουν μεγάλα. Το βασικό ερώτημα που αιωρείται στον Λευκό Οίκο είναι αν η πίεση πρέπει να παραμείνει διπλωματική ή να μετατραπεί σε στρατιωτική.

Το ενδεχόμενο νέου πλήγματος δεν είναι χωρίς ρίσκο. Μόλις οκτώ μήνες έχουν περάσει από τον σύντομο αλλά έντονο πόλεμο κατά τον οποίο Ηνωμένες Πολιτείες και Ισραήλ έπληξαν ιρανικές στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις. Μια νέα επιχείρηση θα μπορούσε να προκαλέσει ευρείας κλίμακας αντίποινα, με βαλλιστικούς πυραύλους να στοχεύουν τόσο ισραηλινές πόλεις όσο και αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ εξελέγη υποσχόμενος να αποφύγει νέους πολέμους, βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα από τα πιο κρίσιμα στρατηγικά σταυροδρόμια της θητείας του. Μια επίθεση στο Ιράν θα αποτελούσε ακόμη μία σημαντική στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο εξωτερικό μέσα σε διάστημα ενός έτους και τη δεύτερη απευθείας αντιπαράθεση με την Τεχεράνη.

Η «αρμάδα» που αλλάζει τις ισορροπίες

Η στρατιωτική κινητοποίηση που βρίσκεται σε εξέλιξη είναι εκτεταμένη. Στην περιοχή έχουν αναπτυχθεί δεκάδες ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού, περισσότερα από 50 πρόσθετα μαχητικά αεροσκάφη και δύο πλήρεις ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων. Το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford κατευθύνεται προς τη Μέση Ανατολή για να ενωθεί με το USS Abraham Lincoln, δημιουργώντας μια ισχυρή ναυτική παρουσία με δυνατότητα άμεσης προβολής ισχύος.

Η «αρμάδα», όπως την έχει χαρακτηρίσει ο ίδιος ο Τραμπ, συνοδεύεται από αντιτορπιλικά εξοπλισμένα με πυραύλους Tomahawk, stealth μαχητικά F-35 και επιθετικά F/A-18, τα οποία —σύμφωνα με στρατιωτικές εκτιμήσεις— βρίσκονται ήδη εντός επιχειρησιακής εμβέλειας πολλών πιθανών στόχων στο Ιράν.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενισχύουν τις αμυντικές τους δυνατότητες στην περιοχή. Συστήματα Patriot και THAAD έχουν μεταφερθεί για την αναχαίτιση πιθανών ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, ενώ περίπου 30.000 έως 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες παραμένουν διασκορπισμένοι σε βάσεις της Μέσης Ανατολής.

Η Ιορδανία ως κομβικό σημείο

Ιδιαίτερο βάρος φαίνεται να αποκτά η αεροπορική βάση Muwaffaq Salti στην ανατολική Ιορδανία, η οποία εξελίσσεται σε βασικό κόμβο της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος. Εκεί έχουν φτάσει διαδοχικά κύματα επιθετικών αεροσκαφών, ανεβάζοντας τον αριθμό τους κοντά στα 30, ενώ έχουν αναπτυχθεί και αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου για παρεμβολές σε ραντάρ και επικοινωνίες. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν επίσης την παρουσία μη επανδρωμένων MQ-9 Reaper, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιτήρησης και στοχοποίησης. Ταυτόχρονα, μεταγωγικά και ανεφοδιαστικά αεροσκάφη κινούνται συνεχώς μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, υποστηρίζοντας την ταχεία συγκέντρωση δυνάμεων.

Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι δυνάμεις των ΗΠΑ μπορούν να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα στρατεύματα και τους συμμάχους τους από μια αρχική ιρανική αντεπίθεση. Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη για μια παρατεταμένη και ευρύτερη σύγκρουση στην περιοχή. Ανώτεροι σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας έχουν προειδοποιήσει τον πρόεδρο ότι οποιαδήποτε επιχείρηση με στόχο την αποσταθεροποίηση ή αλλαγή της ιρανικής ηγεσίας δεν εγγυάται επιτυχία. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το δίλημμα είναι σύνθετο: η διπλωματία δίνει χρόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες να προετοιμαστούν στρατιωτικά, αλλά προσφέρει ταυτόχρονα και στο Ιράν την ευκαιρία να οργανώσει την αντίδρασή του. Ο Λευκός Οίκος καλείται πλέον να σταθμίσει προσεκτικά τα δεδομένα, γνωρίζοντας ότι οποιαδήποτε απόφαση —είτε προς την κατεύθυνση της σύγκρουσης είτε της αποκλιμάκωσης— θα έχει συνέπειες που θα ξεπεράσουν κατά πολύ τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.