Τραμπ – Γροιλανδία: “Είτε έτσι είτε αλλιώς, θα την πάρουμε”

Μια νέα, σοβαρή διπλωματική κρίση διαμορφώνεται ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε με επιθετικό και ωμό τρόπο την επιθυμία του για απόκτηση της Γροιλανδίας, συνδέοντάς την ανοιχτά με το μέλλον του ΝΑΤΟ και τη γεωπολιτική αντιπαράθεση με τη Ρωσία και την Κίνα.

Μιλώντας το βράδυ της Κυριακής σε δημοσιογράφους εν πτήσει, στο Air Force One, ο Τραμπ δεν έκρυψε την αμφισβήτησή του για τη χρησιμότητα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, δηλώνοντας ότι «το ΝΑΤΟ χρειάζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες πολύ περισσότερο απ’ ό,τι εμείς το ΝΑΤΟ». Η φράση αυτή, ειπωμένη σε μια στιγμή αυξημένης έντασης, ερμηνεύτηκε από Ευρωπαίους διπλωμάτες ως έμμεση απειλή αποστασιοποίησης της Ουάσιγκτον από τη συλλογική άμυνα, εφόσον η συμμαχία σταθεί εμπόδιο στα αμερικανικά στρατηγικά σχέδια.

Όταν ρωτήθηκε αν μια ενδεχόμενη κατάληψη ή προσάρτηση της Γροιλανδίας θα έθετε σε κίνδυνο τις σχέσεις με το ΝΑΤΟ, ο Τραμπ απάντησε χωρίς περιστροφές: «Αν επηρεάζει το ΝΑΤΟ, τότε επηρεάζει το ΝΑΤΟ», προσθέτοντας με έμφαση ότι οι σύμμαχοι «μας χρειάζονται πολύ περισσότερο απ’ ό,τι τους χρειαζόμαστε εμείς».

Η ρητορική του έγινε ακόμη πιο σκληρή όταν αναφέρθηκε ευθέως στο μέλλον της Γροιλανδίας, την οποία παρουσίασε ως γεωστρατηγικό έπαθλο που δεν μπορεί να αφεθεί εκτός αμερικανικού ελέγχου. Χωρίς να έχει προηγηθεί επίσημη πρόταση προς τη Δανία ή την τοπική κυβέρνηση, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι το νησί κινδυνεύει να «κατακτηθεί» από τη Ρωσία ή την Κίνα, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν κινηθούν πρώτες.

Σε ειρωνικό τόνο, αμφισβήτησε την ικανότητα άμυνας της Γροιλανδίας, λέγοντας ότι «η άμυνά της είναι βασικά δύο έλκηθρα με σκύλους», την ώρα που –όπως ισχυρίστηκε– ρωσικά πολεμικά πλοία κινούνται στην ευρύτερη περιοχή. Και κατέληξε με τη φράση που προκάλεσε τη μεγαλύτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: «Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα πάρουμε τη Γροιλανδία».

Η αντίδραση της Δανίας ήταν άμεση και έντονη. Η πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε την εξέλιξη «αποφασιστική στιγμή» για τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπογραμμίζοντας ότι το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ τα όρια του ίδιου του νησιού. Σε δημόσιες δηλώσεις και σε ανάρτησή της στα κοινωνικά δίκτυα, τόνισε ότι η Δανία παραμένει προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο και στο δικαίωμα των λαών στην αυτοδιάθεση, ξεκαθαρίζοντας ότι το μέλλον της Γροιλανδίας δεν μπορεί να αποφασιστεί ερήμην των κατοίκων της.

Γύρω από την Κοπεγχάγη άρχισε γρήγορα να διαμορφώνεται ένα ευρωπαϊκό μέτωπο στήριξης. Η Γερμανία και η Σουηδία εξέφρασαν ανοιχτά τη συμπαράστασή τους, με τον Σουηδό πρωθυπουργό Ούλφ Κρίστερσον να καταδικάζει την «απειλητική ρητορική» του Τραμπ και να προειδοποιεί ότι μια αμερικανική κατάληψη της Γροιλανδίας θα παραβίαζε κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, δημιουργώντας επικίνδυνο προηγούμενο για την παγκόσμια τάξη ασφαλείας.

Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, ευρωπαϊκές χώρες με επικεφαλής τη Βρετανία και τη Γερμανία εξετάζουν την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, ως μήνυμα αποτροπής αλλά και κατευνασμού προς την Ουάσιγκτον. Στο τραπέζι βρίσκεται η πρόταση για μια νέα αποστολή τύπου «Arctic Sentry», στα πρότυπα της «Baltic Sentry» που ήδη επιχειρεί στη Βαλτική Θάλασσα, με στόχο την παρακολούθηση και προστασία κρίσιμων υποδομών και συμφερόντων ασφαλείας στην αρκτική ζώνη, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας.

Ο αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Λαρς Κλίνγκμπαϊλ τόνισε ότι το ζήτημα της κυριαρχίας αποτελεί αποκλειστικά υπόθεση της Δανίας και της Γροιλανδίας, υπογραμμίζοντας πως οι αρχές της εδαφικής ακεραιότητας ισχύουν για όλους, «συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών». Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ, επισημαίνοντας τη νέα, αυξημένη σημασία της Αρκτικής για την ευρωπαϊκή πολιτική ασφάλειας.

Την ίδια ώρα, δημοσκοπήσεις στη Γροιλανδία δείχνουν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων αντιτίθεται σε οποιαδήποτε μορφή αμερικανικού ελέγχου, παρά το γεγονός ότι συνεχίζεται ο εσωτερικός διάλογος για τη μελλοντική σχέση του νησιού με τη Δανία και την πορεία προς μεγαλύτερη αυτονομία.

Για πολλούς αναλυτές, οι δηλώσεις Τραμπ ξεπερνούν κατά πολύ το ζήτημα της Γροιλανδίας. Αγγίζουν τον πυρήνα της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη συλλογική ασφάλεια, τη συνοχή του ΝΑΤΟ και την ίδια την έννοια της δυτικής συμμαχίας, σε μια εποχή που η Αρκτική μετατρέπεται ραγδαία σε πεδίο σκληρού γεωπολιτικού ανταγωνισμού.