Τι γίνεται στο Πακιστάν: Γιατί συγκρούεται με το Αφγανιστάν

Σε νέα φάση εισέρχονται οι σχέσεις Πακιστάν και Αφγανιστάν, καθώς οι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις και τα αεροπορικά πλήγματα μεταξύ των δύο χωρών επαναφέρουν τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης σε μια ήδη εύθραυστη περιοχή της Νότιας Ασίας. Η κλιμάκωση κορυφώθηκε όταν το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές εντός αφγανικού εδάφους, πλήττοντας στόχους στην Καμπούλ αλλά και στην Κανταχάρ, πόλη ιδιαίτερης πολιτικής και συμβολικής σημασίας για το καθεστώς των Ταλιμπάν. Πακιστανικές αρχές υποστήριξαν ότι οι επιθέσεις στόχευαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές που, σύμφωνα με την Ισλαμαμπάντ, συνδέονται με ένοπλες ομάδες οι οποίες επιτίθενται συστηματικά σε πακιστανικές δυνάμεις ασφαλείας. Τα πλήγματα δεν προέκυψαν αιφνιδιαστικά. Είχαν προηγηθεί μήνες αυξανόμενης έντασης, με ανταλλαγές πυρών κατά μήκος των συνόρων και αλληλοκατηγορίες για παραβιάσεις και επιθέσεις. Λίγες ώρες πριν από τις αεροπορικές επιχειρήσεις, αφγανικές δυνάμεις είχαν επιτεθεί σε πακιστανικά φυλάκια, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για αντίποινα σε προηγούμενες πακιστανικές ενέργειες.

Οι επιθέσεις θεωρούνται οι πιο εκτεταμένες από τότε που οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός το προηγούμενο φθινόπωρο, έπειτα από συγκρούσεις που είχαν προκαλέσει δεκάδες θανάτους και εκατοντάδες τραυματισμούς. Σε αντίθεση με παλαιότερες επιχειρήσεις, όπου το Πακιστάν δήλωνε ότι στόχευε αποκλειστικά ένοπλες οργανώσεις, αυτή τη φορά επλήγησαν και στρατιωτικές υποδομές που συνδέονται άμεσα με τη διοίκηση των Ταλιμπάν, γεγονός που ανεβάζει σημαντικά το επίπεδο της αντιπαράθεσης. Ο απολογισμός των θυμάτων παραμένει ασαφής, καθώς οι δύο πλευρές δίνουν αντικρουόμενα στοιχεία. Πακιστανικές στρατιωτικές πηγές κάνουν λόγο για εκατοντάδες νεκρούς στην ευρύτερη συνοριακή ζώνη, χωρίς σαφή διάκριση μεταξύ μαχητών, στρατιωτών και αμάχων, ενώ οι Ταλιμπάν υποστηρίζουν ότι υπήρξαν σημαντικές απώλειες στις τάξεις του πακιστανικού στρατού.

Στην καρδιά της σύγκρουσης βρίσκεται η δράση της οργάνωσης Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP), γνωστής ως Πακιστανικοί Ταλιμπάν. Η κυβέρνηση του Πακιστάν κατηγορεί την αφγανική ηγεσία ότι επιτρέπει στην οργάνωση να βρίσκει καταφύγιο στο έδαφος του Αφγανιστάν και να οργανώνει επιθέσεις πέρα από τα σύνορα. Τα τελευταία χρόνια, η ομάδα έχει εντείνει τις επιθέσεις της, πλήττοντας στρατιωτικούς στόχους αλλά και αστικές περιοχές στο Πακιστάν. Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν απορρίπτει τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι δεν ευθύνεται για ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας του Πακιστάν. Παρά τις δημόσιες διαψεύσεις, αναλυτές επισημαίνουν ότι ιστορικοί και ιδεολογικοί δεσμοί μεταξύ των δύο οργανώσεων καθιστούν τη διάκριση πιο σύνθετη από όσο παρουσιάζεται επισήμως.

Η σημερινή αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν ληφθεί υπόψη ότι οι σχέσεις των δύο πλευρών υπήρξαν στο παρελθόν στενές. Το Πακιστάν είχε διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάδειξη των Ταλιμπάν τη δεκαετία του 1990, ενώ πολλοί από τους ηγέτες τους βρήκαν καταφύγιο στη χώρα κατά τη διάρκεια της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο Αφγανιστάν. Μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, η Ισλαμαμπάντ αρχικά αντιμετώπισε θετικά τη νέα πραγματικότητα, ελπίζοντας σε σταθερότητα στα σύνορα. Ωστόσο, η ραγδαία αύξηση των επιθέσεων των Πακιστανών Ταλιμπάν άλλαξε το κλίμα, οδηγώντας σε βαθιά δυσπιστία και επαναφέροντας την ένταση μεταξύ πρώην συμμάχων. Η κατάσταση πλέον αντικατοπτρίζει μια περίπλοκη γεωπολιτική εξίσωση, όπου κοινές ιστορικές ρίζες συνυπάρχουν με αντικρουόμενα συμφέροντα ασφάλειας. Οι τελευταίες εξελίξεις ενισχύουν τους φόβους ότι η συνοριακή κρίση μπορεί να εξελιχθεί σε παρατεταμένη σύγκρουση χαμηλής έντασης, με επιπτώσεις όχι μόνο για τις δύο χώρες αλλά και για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής. Σε μια περίοδο όπου η διεθνής προσοχή είναι στραμμένη σε άλλες κρίσεις, η αντιπαράθεση Πακιστάν-Αφγανιστάν υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια στην Ασία παραμένει εύθραυστη και άμεσα εξαρτημένη από ισορροπίες που μπορούν να ανατραπούν γρήγορα.