Πλάτωνας – Πανεπιστήμιο Τέξας: Μια θεσμική διολίσθηση στην ανώτατη εκπαίδευση.

Η απόφαση πανεπιστημιακής διοίκησης στο Τέξας να αφαιρέσει έργο του Πλάτωνα από τη διδακτέα ύλη μαθήματος Φιλοσοφίας συνιστά σαφή ένδειξη θεσμικής διολίσθησης στην ανώτατη εκπαίδευση. Η εντολή προς τον καθηγητή Μάρτιν Πίτερσον του Texas A&M να αφαιρέσει το «Συμπόσιο» από το μάθημα «Σύγχρονα Ηθικά Ζητήματα» βασίστηκε σε εσωτερική πολιτική του ιδρύματος, σύμφωνα με την οποία απαιτείται ειδική άδεια για τη διδασκαλία υλικού που αγγίζει ζητήματα φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής μετατρέπει τη διοίκηση σε μηχανισμό προληπτικού ελέγχου της ύλης, υποκαθιστώντας την επιστημονική κρίση του διδάσκοντος.

Η πρακτική αυτή υπονομεύει τον πυρήνα της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Το πανεπιστήμιο λειτουργεί ως θεσμός κριτικής σκέψης μόνο όταν η επιλογή των κειμένων καθορίζεται από γνωστικά και παιδαγωγικά κριτήρια. Όταν η διδακτέα ύλη περνά από ιδεολογική αδειοδότηση, η εκπαίδευση μετατρέπεται σε διοικητικά ελεγχόμενο προϊόν. Η βαρύτητα του περιστατικού ενισχύεται από το αντικείμενο της απαγόρευσης. Ο Πλάτων αποτελεί θεμέλιο της δυτικής φιλοσοφικής παράδοσης. Η απομάκρυνσή του από πανεπιστημιακό μάθημα δημιουργεί προηγούμενο με άμεσες συνέπειες για όλα τα ανθρωπιστικά πεδία. Η λογική της «δυνητικής ιδεολογικής ενόχλησης» αρκεί, πλέον, για τον αποκλεισμό κλασικών κειμένων. Η επίκληση της προστασίας των φοιτητών αναδιατυπώνει τον ρόλο της ανώτατης εκπαίδευσης. Αντί για χώρο εξοικείωσης με σύνθετες έννοιες και αντιφατικές ιδέες, το πανεπιστήμιο εμφανίζεται ως περιβάλλον αποφυγής νοητικών συγκρούσεων. Η επιλογή αυτή παράγει αποπολιτικοποιημένους αποδέκτες γνώσης και όχι πολίτες με αναλυτική ικανότητα.

Το περιστατικό φωτίζει το διαχρονικό πρόβλημα της σχέσης δημοκρατίας και ελευθερίας της σκέψης. Η δημοκρατική τάξη απαιτεί ανοχή σε ιδέες που προκαλούν, αμφισβητούν και αποσταθεροποιούν βεβαιότητες. Όταν η ανοχή αυτή αντικαθίσταται από διοικητική ρύθμιση του επιτρεπτού, η δημοκρατία περιορίζει τις ίδιες τις γνωστικές της βάσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η απαγόρευση υλοποιείται μέσω θεσμικών διαδικασιών και όχι μέσω ωμής λογοκρισίας. Πολιτικές συμμόρφωσης, κανονισμοί και προληπτικές οδηγίες επιτυγχάνουν τον ίδιο στόχο χωρίς ανοιχτή σύγκρουση. Η μέθοδος αυτή παράγει σιωπηλή κανονικοποίηση του περιορισμού.

Το «Συμπόσιο» αποτελεί φιλοσοφική διερεύνηση της ανθρώπινης επιθυμίας και της έννοιας του έρωτα ως σχέσης με το Κάλλος. Η απόπειρα ένταξής του σε σύγχρονες πολιτισμικές κατηγορίες αποκαλύπτει τον φόβο απέναντι στη σκέψη που αντιστέκεται σε εύκολες ταξινομήσεις. Η τελική επιλογή της διοίκησης να αντικαταστήσει τον Πλάτωνα με δημοσιογραφικό άρθρο για τους λόγους της απαγόρευσής του λειτουργεί ως θεσμική παραδοχή αδυναμίας. Η συζήτηση για τη γνώση υποκαθιστά την ίδια τη γνώση.

Ο Πλάτων (427–347 π.Χ.) αποτελεί κεντρική μορφή της κλασικής ελληνικής φιλοσοφίας και θεμελιωτή της συστηματικής φιλοσοφικής σκέψης στη Δύση. Το έργο του διαμορφώνει τον πυρήνα της μεταφυσικής, της ηθικής, της πολιτικής φιλοσοφίας και της θεωρίας της γνώσης. Μέσα από τα διαλογικά του κείμενα, διερευνά τη σχέση αλήθειας, γνώσης και πολιτικής εξουσίας, θέτοντας ερωτήματα που παραμένουν ενεργά στον σύγχρονο φιλοσοφικό και θεσμικό προβληματισμό. Η διαχρονική σημασία του Πλάτωνα έγκειται στη συμβολή του στη συγκρότηση της κριτικής σκέψης ως παιδευτικής διαδικασίας και στη διαμόρφωση της έννοιας της φιλοσοφίας ως δημόσιας πράξης, και όχι ως ιδεολογικής διδασκαλίας.