Βρετανική βάση Κύπρος: Πώς το Google Maps φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για την επίθεση με drones

Η ψηφιακή τεχνολογία έχει μεταμορφώσει ριζικά όχι μόνο την καθημερινότητα των πολιτών αλλά και τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι σύγχρονες συγκρούσεις. Η πρόσφατη επίθεση με drone εναντίον της βρετανικής στρατιωτικής βάσης στο Ακρωτήρι της Κύπρου αναδεικνύει μια νέα διάσταση αυτής της πραγματικότητας: τη χρήση ανοιχτών διαδικτυακών εργαλείων χαρτογράφησης ως μέσου εντοπισμού στρατιωτικών στόχων. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Times, οι δράστες της επίθεσης φέρονται να αξιοποίησαν δημόσια διαθέσιμες δορυφορικές εικόνες από το Google Maps προκειμένου να προσδιορίσουν με ακρίβεια σημεία εντός της βάσης της RAF στο Ακρωτήρι. Η επίθεση εκτιμάται ότι πραγματοποιήθηκε νωρίτερα μέσα στον μήνα, όταν ένα drone απογειώθηκε από τον Λίβανο με κατεύθυνση τη βρετανική εγκατάσταση, η οποία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς κόμβους της Δύσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο στόχαστρο φέρεται να βρέθηκαν αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροσκάφη που βρίσκονταν σταθμευμένα στη βάση και ήταν ορατά σε δημόσιες δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης. Φωτογραφίες που ήταν διαθέσιμες στο διαδίκτυο έδειχναν δύο αεροσκάφη τύπου U-2 τοποθετημένα έξω από υπόστεγο της βάσης, γεγονός που, σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές, θα μπορούσε να διευκολύνει τον εντοπισμό τους από όσους σχεδίαζαν την επίθεση. Η αποκάλυψη αυτή προκαλεί νέα ερωτήματα σχετικά με το πόσο ευάλωτες είναι στρατιωτικές εγκαταστάσεις όταν κρίσιμες πληροφορίες για τη διάταξή τους είναι προσβάσιμες από οποιονδήποτε διαθέτει μια απλή σύνδεση στο διαδίκτυο.

Στρατιωτικές πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα ανέφεραν ότι η επίθεση προκάλεσε έντονο προβληματισμό στους επιτελείς, κυρίως επειδή το drone φέρεται να κατευθύνθηκε με αξιοσημείωτη ακρίβεια προς συγκεκριμένα σημεία της βάσης. Ωστόσο, οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η επιτυχία της στόχευσης πιθανότατα δεν οφειλόταν σε κάποιο εξελιγμένο σύστημα στρατιωτικής κατασκοπείας. Αντίθετα, εκτιμάται ότι οι επιτιθέμενοι αξιοποίησαν ευρέως διαθέσιμες ψηφιακές πλατφόρμες χαρτογράφησης και συστήματα δορυφορικής πλοήγησης, όπως το GPS. Με άλλα λόγια, τα ίδια εργαλεία που χρησιμοποιούν καθημερινά εκατομμύρια άνθρωποι για να βρουν μια διεύθυνση ή να προγραμματίσουν ένα ταξίδι μπορεί να χρησιμοποιηθούν και για τον σχεδιασμό επιθέσεων. Η δυνατότητα αυτή αποκαλύπτει μια νέα διάσταση του σύγχρονου πολέμου: τη μετατροπή των ανοιχτών δεδομένων σε επιχειρησιακά εργαλεία.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τους κανόνες του πολέμου με το Ιράν

Η Google διαθέτει τη δυνατότητα να περιορίζει την ορατότητα ορισμένων ευαίσθητων τοποθεσιών, είτε θολώνοντας εικόνες είτε μειώνοντας την ανάλυσή τους. Σε αρκετές περιπτώσεις, κυβερνήσεις έχουν ζητήσει να αφαιρεθούν ή να αλλοιωθούν λεπτομέρειες από δορυφορικές εικόνες στρατιωτικών εγκαταστάσεων για λόγους ασφαλείας. Σε ορισμένες αμερικανικές και ισραηλινές βάσεις στην ευρύτερη περιοχή, για παράδειγμα, οι εικόνες εμφανίζονται με χαμηλότερη ανάλυση ή με τα αεροσκάφη να έχουν θολωθεί πλήρως. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται ότι οι εικόνες της βάσης στο Ακρωτήρι παρέμεναν σε υψηλή ανάλυση, επιτρέποντας την εύκολη αναγνώριση αεροσκαφών και υποδομών. Η Times επικοινώνησε με το βρετανικό υπουργείο Άμυνας ζητώντας να διευκρινιστεί εάν είχαν γίνει ενέργειες για την απόκρυψη συγκεκριμένων τμημάτων της βάσης από το Google Maps. Παρά το αίτημα, οι εικόνες των αεροσκαφών παρέμεναν ορατές ακόμη και μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος, ενώ το υπουργείο απέφυγε να σχολιάσει εάν έχει ζητήσει την αφαίρεσή τους.

«Το χειρότερα κρυμμένο μυστικό της Μεσογείου»

Η παρουσία αεροσκαφών U-2 στη βάση του Ακρωτηρίου δεν αποτελεί στην πραγματικότητα μυστικό για όσους παρακολουθούν τις εξελίξεις στην περιοχή. Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται για αποστολές στρατηγικής αναγνώρισης σε πολύ μεγάλο ύψος και θεωρούνται κρίσιμα για την παρακολούθηση εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Ο Τζάστιν Κραμπ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας στρατηγικών πληροφοριών Sibylline και πρώην αξιωματικός του βρετανικού στρατού, δήλωσε ότι η παρουσία τους αποτελεί «το χειρότερα κρυμμένο μυστικό στη Μεσόγειο».

Κατά τον ίδιο, η ύπαρξη δημόσιων δορυφορικών εικόνων που δείχνουν ξεκάθαρα την τοποθέτησή τους στη βάση έκανε πολύ ευκολότερο τον σχεδιασμό μιας επίθεσης. Ο Κραμπ σημείωσε επίσης ότι η χρήση υπηρεσιών χαρτογράφησης από ένοπλες ομάδες δεν αποτελεί κάτι νέο. Όπως ανέφερε, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 αντάρτες στο Ιράκ χρησιμοποιούσαν εικόνες από το Google Maps για να εντοπίσουν θέσεις στρατοπέδων και υποδομών. Νέες πληροφορίες για την επίθεση αποκαλύπτουν ότι το drone που χρησιμοποιήθηκε διέθετε σύστημα πλοήγησης ρωσικής κατασκευής τύπου Kometa-B. Το συγκεκριμένο σύστημα είχε εντοπιστεί και σε άλλα drones που κατασχέθηκαν από την ουκρανική αεράμυνα τον Δεκέμβριο, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις για τεχνολογική συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Ιράν.

Ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, σερ Ρίτσαρντ Νάιτον, επιβεβαίωσε ότι η επίθεση κατά της βάσης της RAF στην Κύπρο πραγματοποιήθηκε από τον Λίβανο από ομάδα που συνδέεται με το Ιράν. Οι εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών συγκλίνουν στο ότι πίσω από την επίθεση βρίσκεται η Χεζμπολάχ. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η αυξανόμενη συνεργασία μεταξύ Τεχεράνης και Μόσχας ενισχύει τις επιχειρησιακές δυνατότητες των δυνάμεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Η υπόθεση της επίθεσης στο Ακρωτήρι αναδεικνύει μια ευρύτερη πραγματικότητα: οι σύγχρονες συγκρούσεις δεν περιορίζονται πλέον μόνο στα παραδοσιακά πεδία μάχης. Η ψηφιακή πληροφορία, οι δορυφορικές εικόνες και τα δεδομένα γεωεντοπισμού αποτελούν πλέον μέρος του οπλοστασίου τόσο των κρατών όσο και των ένοπλων οργανώσεων.