Οριάνα Φαλάτσι – Χομεϊνί: Όταν η Ιταλίδα δημοσιογράφος πέταξε μπροστά του το τσαντόρ

Η Ιταλίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας Οριάνα Φαλάτσι έμεινε στην ιστορία όχι μόνο για τις αποκαλυπτικές συνεντεύξεις της με μερικούς από τους ισχυρότερους ηγέτες του κόσμου, αλλά και για τη σπάνια τόλμη με την οποία αντιμετώπιζε τους συνομιλητές της. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια της καριέρας της συνέβη το 1979, όταν πήρε συνέντευξη από τον αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, λίγους μήνες μετά τη νίκη της Ιρανικής Επανάστασης που ανέτρεψε το καθεστώς του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί και εγκαθίδρυσε τη θεοκρατική εξουσία στο Ιράν. Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στην κατοικία του Χομεϊνί στην πόλη Κουμ και διήρκεσε περίπου τρεις ώρες. Για να γίνει δεκτή στη συνάντηση, η Φαλάτσι υποχρεώθηκε να φορέσει τσαντόρ, το μαύρο πέπλο που επιβαλλόταν στις γυναίκες από το νέο ισλαμικό καθεστώς. Η ίδια είχε δεχθεί προσωρινά τον περιορισμό, εξηγώντας ότι όπως δεν θα πήγαινε να πάρει συνέντευξη από τον Πάπα φορώντας μπλε τζιν, έτσι αποδεχόταν και τον τοπικό ενδυματολογικό κανόνα.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της συζήτησης άρχισε να πιέζει τον Χομεϊνί με ερωτήσεις για τη θέση των γυναικών στη νέα ισλαμική κοινωνία. Όταν εκείνος απάντησε ότι το τσαντόρ είναι ένδυμα για «καλές και σωστές γυναίκες» και ότι τα ισλαμικά έθιμα δεν αφορούν τους ξένους, η Φαλάτσι αντέδρασε αιφνιδιαστικά: ευχαρίστησε ειρωνικά για τη διευκρίνιση και έβγαλε μπροστά του το τσαντόρ, χαρακτηρίζοντάς το «ένα ηλίθιο μεσαιωνικό κουρέλι». Σύμφωνα με τη δική της αφήγηση, ο Χομεϊνί σηκώθηκε αμέσως και αποχώρησε από το δωμάτιο χωρίς να πει λέξη.

Παρά την ένταση, την επόμενη ημέρα δέχθηκε να τη συναντήσει ξανά με έναν όρο: να μην επανέλθει στο θέμα του τσαντόρ. Η Φαλάτσι όμως δεν σεβάστηκε τη συμφωνία και επανέφερε το ζήτημα από την αρχή της νέας συνάντησης, προκαλώντας έκπληξη στους παρευρισκόμενους και ακόμη και γέλια από τον συνήθως αυστηρό ηγέτη του Ιράν. Το περιστατικό έμεινε ως ένα από τα πιο εμβληματικά στιγμιότυπα της δημοσιογραφικής ιστορίας, αποτυπώνοντας τον τρόπο με τον οποίο η Φαλάτσι αντιμετώπιζε την εξουσία.

Γεννημένη το 1929 στη Φλωρεντία, μεγάλωσε σε οικογένεια με έντονη αντιφασιστική δράση κατά του καθεστώτος του Μπενίτο Μουσολίνι και ως έφηβη συμμετείχε στην ιταλική αντίσταση κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μετά τον πόλεμο ξεκίνησε σπουδές ιατρικής, όμως σύντομα στράφηκε στη δημοσιογραφία, που αποδείχθηκε η πραγματική της κλίση. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 ταξίδευε ως διεθνής ανταποκρίτρια σε όλο τον κόσμο, καλύπτοντας μεγάλα γεγονότα και πολεμικές συγκρούσεις, μεταξύ των οποίων και τον Πόλεμο του Βιετνάμ.

Το 1968 τραυματίστηκε σοβαρά όταν βρέθηκε στο επίκεντρο της καταστολής των φοιτητικών διαδηλώσεων στην Πλατεία Τλατελόλκο στο Μεξικό. Η φήμη της, ωστόσο, χτίστηκε κυρίως από τις σκληρές και συχνά συγκρουσιακές συνεντεύξεις της με πολιτικούς ηγέτες. Μεταξύ άλλων συνομίλησε με τον Χένρι Κίσινγκερ, τον Γιασέρ Αραφάτ, τον Σάχη του Ιράν Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί και τον Γερμανό καγκελάριο Βίλι Μπραντ. Ο ίδιος ο Κίσινγκερ είχε δηλώσει αργότερα ότι η συνέντευξη που του πήρε ήταν «η πιο καταστροφική συζήτηση» που είχε ποτέ με δημοσιογράφο. Ένα από τα πιο σημαντικά προσωπικά κεφάλαια της ζωής της συνδέθηκε με τον Έλληνα αντιστασιακό Αλέκο Παναγούλη, τον οποίο γνώρισε το 1973 όταν του πήρε συνέντευξη μετά την απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Γεώργιου Παπαδόπουλου. Η σχέση τους εξελίχθηκε σε έναν βαθύ δεσμό που κράτησε μέχρι τον θάνατο του Παναγούλη σε τροχαίο δυστύχημα το 1976. Η απώλειά του σημάδεψε τη ζωή της και την οδήγησε να γράψει το βιβλίο «Ένας άνδρας», αφιερωμένο στη μνήμη του.

Στα επόμενα χρόνια αποσύρθηκε σταδιακά από τη δημοσιογραφία και αφοσιώθηκε περισσότερο στη συγγραφή, ζώντας κυρίως στο Μανχάταν, το οποίο θεωρούσε δεύτερη πατρίδα της. Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 δημοσίευσε το βιβλίο «Οργή και υπερηφάνεια», το οποίο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και σφοδρή κριτική από διανοουμένους που την κατηγόρησαν ότι τροφοδοτεί αντιμουσουλμανικό λόγο. Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έδωσε μάχη με τον καρκίνο του μαστού και επέστρεψε στη Φλωρεντία, όπου πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου 2006. Στον τάφο της υπάρχει μια απλή επιγραφή που συνοψίζει την πορεία της: «Οριάνα Φαλάτσι – Συγγραφέας».