NAVTEX Αιγαίο: Η Τουρκία κλιμακώνει τη ρητορική – Σαφές μήνυμα αποτροπής από την Αθήνα

Η Άγκυρα επαναφέρει μεθοδικά στο προσκήνιο τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο, αξιοποιώντας αυτή τη φορά ένα εργαλείο διοικητικής και πολιτικής αμφισβήτησης: τις NAVTEX μακράς διάρκειας. Με επίσημη ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υποστηρίζει ότι οι NAVTEX που εκδίδει «δημοσιεύονται επ’ αόριστον και όχι για περίοδο δύο ετών», επιχειρώντας να αποδομήσει δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου και, ταυτόχρονα, να εμπεδώσει τη θέση ότι μεγάλο μέρος του Αιγαίου τελεί υπό τουρκική δικαιοδοσία. Η τουρκική επιχειρηματολογία επαναλαμβάνει γνωστά μοτίβα: αξίωση «συντονισμού» για κάθε ερευνητική δραστηριότητα στο Αιγαίο, επίκληση της θεωρίας περί αποστρατιωτικοποίησης νησιών και καταγγελία «μονομερών ενεργειών» της Ελλάδας που –κατά την Άγκυρα– αγνοούν τα τουρκικά «δικαιώματα και συμφέροντα». Πρόκειται για ρητορική που δεν παράγει νέα νομικά δεδομένα, αλλά αποσκοπεί στη σταδιακή μετατόπιση του πλαισίου συζήτησης, ιδίως ενώπιον διεθνών οργανισμών και συμμάχων.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις δύο πρόσφατες NAVTEX της Τουρκικής Υδρογραφικής Υπηρεσίας, οι οποίες αφενός μιλούν γενικά και αόριστα για «τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο» με όρια που «μένουν να οριοθετηθούν», αφετέρου κατονομάζουν 23 ελληνικά νησιά ως δήθεν τελούντα υπό καθεστώς μόνιμης αποστρατιωτικοποίησης. Η αναφορά αυτή συνοδεύεται από επιλεκτική και αυθαίρετη επίκληση διεθνών συνθηκών –της Διάσκεψης του Λονδίνου του 1914, της Συνθήκης της Λωζάννης του 1923 και της Συνθήκης των Παρισίων του 1947– αγνοώντας πλήρως τη σύγχρονη νομική και γεωπολιτική πραγματικότητα.

Στην Αθήνα, αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι ο ισχυρισμός περί NAVTEX «επ’ αόριστον» είναι δομικά ανακριβής, καθώς ακόμη και οι περιοχές που η ίδια η Τουρκία θεωρεί «μόνιμα πεδία βολής» ανανεώνονται σε ετήσια βάση. Η ελληνική πλευρά έχει ήδη απαντήσει θεσμικά, τόσο μέσω των αρμόδιων διαύλων όσο και με την έκδοση αντίστοιχων αγγελιών, ώστε να καταστεί σαφές προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα ότι το νομικό καθεστώς του Αιγαίου παραμένει αμετάβλητο. Η χρονική συγκυρία δεν θεωρείται τυχαία. Η τουρκική κίνηση έρχεται λίγες ημέρες πριν από την προγραμματιζόμενη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκος Μητσοτάκης με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες επανεκκίνησης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας. Ταυτόχρονα, η τουρκική κυβέρνηση δέχεται εσωτερικές πιέσεις από την εθνικιστική αντιπολίτευση, η οποία την κατηγορεί για «υποχωρητικότητα» έναντι της Ελλάδας, γεγονός που καθιστά τη σκληρή ρητορική χρήσιμο εργαλείο εσωτερικής κατανάλωσης.

Απέναντι σε αυτή την τακτική, η ελληνική κυβέρνηση υιοθετεί χαμηλούς τόνους αλλά σαφή γραμμή. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να πάρει στα σοβαρά μια τέτοια προσέγγιση και ότι αυτό είναι απολύτως γνωστό και στην Άγκυρα. «Πρόκειται για κινήσεις χωρίς καμία έννοια στο επίπεδο του διεθνούς δικαίου, που δεν δεσμεύουν την Ελλάδα ούτε δημιουργούν τετελεσμένα», υπογράμμισε, τονίζοντας ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να αντιδράσει με τρόπο που θα νομιμοποιούσε στην πράξη τέτοιες αυθαίρετες αξιώσεις. Η ελληνική στάση εδράζεται στη σταθερή θέση ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα και οι αρμοδιότητες στο Αιγαίο καθορίζονται από το διεθνές δίκαιο και όχι από διοικητικές αναγγελίες ή πολιτικά τεχνάσματα. Παράλληλα, κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι η τουρκική τακτική των NAVTEX μακράς διάρκειας αποσκοπεί στο να μεταφέρει την Ελλάδα σε θέση διαρκούς άμυνας, δημιουργώντας ένα μόνιμο υπόβαθρο πίεσης, το οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα επιδιώκει να αποφύγει κάθε σπασμωδική αντίδραση, επενδύοντας στη θεσμική συνέπεια, στη διεθνή νομιμότητα και στη διπλωματική εγρήγορση. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: ο διάλογος μπορεί να συνεχίζεται, αλλά δεν συνεπάγεται αποδοχή μονομερών αξιώσεων ή αλλαγή του καθεστώτος στο Αιγαίο. Η ένταση μπορεί να παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με προηγούμενες περιόδους, όμως η στρατηγική επιφυλακή και η αποτρεπτική ετοιμότητα εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς πυλώνες της ελληνικής πολιτικής.