Φωτογραφίες Καισαριανής από τις εκτελέσεις: Είναι αυθεντικές, τις αγοράζει η Αθήνα

Σε σημαντική εξέλιξη για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης εξελίσσεται η υπόθεση των φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανή. Το Υπουργείο Πολιτισμού επιβεβαίωσε επισήμως την αυθεντικότητα του υλικού και προχωρά στην απόκτηση ολόκληρης της συλλογής, η οποία αριθμεί 262 εικόνες από την περίοδο της ναζιστικής Κατοχής. Την ανακοίνωση έκανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, γνωστοποιώντας ότι υπεγράφη προσύμφωνο με τον συλλέκτη Tim de Craene και ότι το σύνολο του υλικού αποσύρθηκε από διαδικτυακή πλατφόρμα δημοπρασιών, όπου είχε αρχικά εμφανιστεί. Η ελληνική αντιπροσωπεία, που μετέβη στο Έβεργκεμ του Βελγίου, εξέτασε μακροσκοπικά το αρχείο — το οποίο αποδίδεται στον υπολοχαγό της Βέρμαχτ Hermann Heuer — και, με τη συνδρομή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για γνήσιο ιστορικό τεκμήριο.

Οι εικόνες από την Καισαριανή καταγράφουν τις τελευταίες στιγμές των μελλοθανάτων πριν από την εκτέλεσή τους την Πρωτομαγιά του 1944, προσδίδοντας — όπως επισημαίνεται — ανθρώπινη διάσταση σε ένα από τα πιο τραυματικά γεγονότα της Κατοχής. Το υλικό θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο, καθώς προσφέρει οπτική μαρτυρία από τη σκοπιά του κατακτητή. Η συλλογή, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο δραματικό εκείνο γεγονός. Περιλαμβάνει επίσης φωτογραφίες από μνημεία και τοπία της κατεχόμενης Ελλάδας — από την Ακρόπολη και τη Διώρυγα της Κορίνθου έως στιγμιότυπα καθημερινής ζωής — καθώς και εικόνες Γερμανών στρατιωτών σε εμβληματικά σημεία, όπως το Παναθηναϊκό Στάδιο και το λιμάνι του Πειραιά. Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη προχωρήσει στην κήρυξη της συλλογής ως μνημείου, ύστερα από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων. Η απόφαση βασίζεται στην ιδιαίτερη ιστορική της αξία, καθώς το υλικό τεκμηριώνει όχι μόνο γεγονότα αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανισμοί προπαγάνδας των δυνάμεων Κατοχής αξιοποιούσαν τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο.

Όπως τόνισε η υπουργός, οι εικόνες των εκτελεσθέντων «δίνουν πρόσωπο» στις ιστορικές μαρτυρίες για τον πατριωτισμό και τη στάση των θυμάτων λίγο πριν από τον θάνατό τους, ενώ παράλληλα οι υπόλοιπες φωτογραφίες βοηθούν στην κατανόηση της καθημερινότητας στην κατεχόμενη Ελλάδα μέσα από το βλέμμα των ναζιστικών δυνάμεων. Η εμφάνιση των φωτογραφιών σε γερμανικό ιστότοπο δημοπρασιών στα μέσα Φεβρουαρίου προκάλεσε έντονη κινητοποίηση στην Ελλάδα. Μετά την παρέμβαση των αρμόδιων υπηρεσιών, ο συλλέκτης απέσυρε αρχικά μέρος του υλικού και στη συνέχεια άνοιξε ο δρόμος για τη διαπραγμάτευση απόκτησης ολόκληρης της συλλογής από το ελληνικό κράτος. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αναμένεται να επιτρέψει την επιστροφή ενός πολύτιμου τεκμηρίου της νεότερης ελληνικής ιστορίας, ενισχύοντας την προσπάθεια διαφύλαξης της συλλογικής μνήμης για τα γεγονότα της Κατοχής και την τραγωδία της Πρωτομαγιάς του 1944.