Τουρκία στον ΟΗΕ: «Μαξιμαλιστικές και υπερβολικές οι αξιώσεις της Ελλάδας»

Νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις προκαλεί η επιστολή που απέστειλε η Τουρκία προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, λίγες μόλις ημέρες μετά τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Με το έγγραφο αυτό, η Άγκυρα επαναφέρει στο διεθνές πεδίο τις πάγιες θέσεις της για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», αμφισβητώντας ευθέως ελληνικές πρωτοβουλίες που αφορούν την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και τις ενεργειακές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην επιστολή της, η τουρκική πλευρά κατηγορεί την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο ότι με συμφωνίες και ενέργειες σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες παραβιάζουν, κατά την τουρκική ερμηνεία, τα δικαιώματα της Τουρκίας στην περιοχή. Παράλληλα επαναλαμβάνει τη θέση ότι δεν αναγνωρίζει τις ελληνικές οριοθετήσεις που βασίζονται στη μέση γραμμή, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μονομερείς ενέργειες που δεν παράγουν νομικά αποτελέσματα έναντι της Άγκυρας.

Κεντρικό σημείο της τουρκικής επιχειρηματολογίας αποτελεί η υπεράσπιση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, το οποίο η Άγκυρα συνεχίζει να παρουσιάζει ως νόμιμη βάση καθορισμού θαλάσσιων συνόρων, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις. Η παρέμβαση αυτή συνδέεται χρονικά με τις ενεργειακές εξελίξεις νότια της Κρήτης, όπου ενισχύεται το ενδιαφέρον για έρευνες υδρογονανθράκων, γεγονός που επαναφέρει στο προσκήνιο τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από την εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων. Η τουρκική πλευρά επιμένει επίσης στη γνωστή θέση ότι τα νησιά δεν πρέπει να έχουν πλήρη επήρεια σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη όταν, όπως υποστηρίζει, επηρεάζουν την «δίκαιη οριοθέτηση». Με τον τρόπο αυτό επιχειρεί να αμφισβητήσει τη βασική ελληνική θέση ότι τα νησιά διαθέτουν τα ίδια δικαιώματα με τις ηπειρωτικές ακτές, όπως προβλέπεται από το Δίκαιο της Θάλασσας.

Στο ίδιο κείμενο επανέρχονται και οι τουρκικές αναφορές στο Κυπριακό, με την Άγκυρα να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως μοναδικό εκπρόσωπο του νησιού, ενώ υποστηρίζει ότι οι περιφερειακές συμφωνίες που έχουν συναφθεί χωρίς τη συμμετοχή της παραβιάζουν τα συμφέροντά της. Παρά τη σκληρή ρητορική, η Τουρκία δηλώνει ταυτόχρονα ότι επιθυμεί την επίλυση των διαφορών μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων, επικαλούμενη τις αρχές καλής γειτονίας και τη διακήρυξη συνεργασίας που είχαν συμφωνήσει οι δύο χώρες τα προηγούμενα χρόνια. Από ελληνικής πλευράς, διπλωματικές πηγές χαρακτήρισαν την κίνηση αναμενόμενη, επισημαίνοντας ότι επαναλαμβάνει γνωστές θέσεις που έχουν ήδη απαντηθεί σε διεθνές επίπεδο. Η Αθήνα απορρίπτει πλήρως τους τουρκικούς ισχυρισμούς, υπογραμμίζοντας ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει πλήρη δικαιώματα στα νησιά σε ό,τι αφορά την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, ενώ ξεκαθαρίζει ότι θα υπάρξει επίσημη απάντηση προς τον ΟΗΕ. Η νέα αυτή διπλωματική αντιπαράθεση δείχνει ότι, παρά τις προσπάθειες διατήρησης διαύλων επικοινωνίας και τις συναντήσεις υψηλού επιπέδου, οι στρατηγικές διαφωνίες Ελλάδας και Τουρκίας παραμένουν βαθιές. Η ενεργειακή διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου, σε συνδυασμό με τις διαφορετικές ερμηνείες του διεθνούς δικαίου και τις γεωπολιτικές επιδιώξεις των δύο χωρών, συνεχίζει να διαμορφώνει ένα περιβάλλον εύθραυστης ισορροπίας, όπου κάθε διπλωματική κίνηση αποκτά ιδιαίτερο βάρος για τη σταθερότητα της περιοχής.