Πλακιάς στο Πρώτο Θέμα: «Δικαίωση θα ήταν να ανοίξει η πόρτα»

Ένα σπίτι στην Καλαμπάκα που μοιάζει να έχει παγώσει στον χρόνο. Όχι επειδή δεν ζει κανείς μέσα του, αλλά επειδή η ζωή που το γέμιζε σταμάτησε απότομα το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου 2023. Τρία χρόνια μετά τη σιδηροδρομική σύγκρουση στα Τέμπη που κόστισε τη ζωή σε 57 ανθρώπους, ο Νίκος και η Σοφία Πλακιά κουβαλούν μια απώλεια που δεν μετριέται σε ημερολόγια. Για τους ίδιους, ο χρόνος δεν λειτουργεί γραμμικά. «Δεν είναι τρία χρόνια. Είναι σαν να έγινε χθες», λέει εκείνος, με μια φωνή που δεν υψώνεται αλλά βαραίνει. Οι δίδυμες κόρες τους, Χρύσα και Θώμη, και η ανιψιά τους, Αναστασία-Μαρία, δεν επέστρεψαν ποτέ από εκείνο το ταξίδι. Η απουσία τους δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι συγκεκριμένη: ένα δωμάτιο που παραμένει όπως το άφησαν, μια ποδιά κρεμασμένη, κλειδιά ξεχασμένα, μικρά προσωπικά αντικείμενα που δεν μετακινήθηκαν ποτέ. Οι γονείς τους δεν μένουν πια σε αυτό το σπίτι· δεν άντεχαν να ζουν μέσα στην απόλυτη ακινησία των αναμνήσεων. Μετακόμισαν λίγα μέτρα πιο πέρα, όμως η παλιά τους κατοικία παραμένει σημείο αναφοράς. Εκεί όπου τις είδαν για τελευταία φορά.

Ο Νίκος Πλακιάς θυμάται με ακρίβεια εκείνη τη νύχτα. Το πρώτο άκουσμα για «εκτροχιασμό», το κακό προαίσθημα που τον διαπέρασε, τη διαδρομή μέχρι το σημείο της σύγκρουσης. Θυμάται τη στιγμή που ένας γιατρός μίλησε για μια κοπέλα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά – μια φευγαλέα ελπίδα που έσβησε γρήγορα. Θυμάται και την τελευταία φράση που είπε στις κόρες του στην πόρτα πριν φύγουν: «Είστε τα παιδιά που ονειρεύεται κάθε γονιός». Δεν γνώριζε ότι ήταν αποχαιρετισμός. Στην πορεία της διερεύνησης, όπως λέει, ανακαλύφθηκαν λάθη, παραλείψεις, χρόνιες παθογένειες. Για εκείνον, η τραγωδία δεν ήταν ένα «μεμονωμένο» γεγονός αλλά αποτέλεσμα συσσωρευμένων αδυναμιών. Μιλά για την ανάγκη να αποδοθεί η αλήθεια χωρίς κομματικές ταυτότητες. «Το τρένο δεν έχει χρώμα», τονίζει σε κάθε ευκαιρία, απορρίπτοντας την πολιτική εργαλειοποίηση. Δηλώνει πως δεν βρίσκεται στον δημόσιο λόγο για να ρίξει ή να στηρίξει κυβερνήσεις, αλλά για να γνωρίζει τι συνέβη και γιατί.

Οι κόρες του Νίκου Πλακιά φωτογραφημένες από τον ίδιο στο σταθμό Λαρίσης

Ο ίδιος περιγράφει την καθημερινότητά του σαν μια διαρκή εσωτερική διακύμανση. «Μία πάνω, μία κάτω», λέει. Η σύζυγός του και η μικρότερη κόρη τους, που ζει στην Κέρκυρα, αποτελούν το στήριγμά του. Δεν κρύβει ότι ο πόνος παραμένει οξύς, ούτε ότι παλεύει με θυμό και ερωτήματα. Αναγνωρίζει πως καμία δικαστική απόφαση δεν μπορεί να ισοδυναμεί με «δικαίωση» για έναν γονιό που έχασε τα παιδιά του. Δικαίωση, για εκείνον, θα ήταν να ανοίξει η πόρτα και να τα δει να μπαίνουν μέσα. Στο κοιμητήριο της Καλαμπάκας, οι τρεις νεαρές κοπέλες αναπαύονται στον ίδιο τάφο. Ο Νίκος κάθεται δίπλα και ανάβει κερί. «Δεν είναι εδώ», λέει χαμηλόφωνα, σαν να αρνείται να δεχθεί ότι μια ολόκληρη ζωή μπορεί να περιοριστεί σε μια πλάκα μαρμάρου. Δεν μιλά για το μέλλον με μεγάλες λέξεις. Μιλά για επιβίωση. Για την προσπάθεια να περάσει άλλη μία μέρα. Για την ανάγκη η μνήμη να παραμείνει καθαρή, χωρίς να γίνει αντικείμενο αντιπαράθεσης. Τρία χρόνια μετά, η οικογένεια Πλακιά ζει με μια απώλεια που δεν «συνηθίζεται». Η τραγωδία των Τεμπών δεν είναι για αυτούς πολιτικό ζήτημα ούτε απλώς εθνικό τραύμα. Είναι προσωπική πληγή. Και όσο ο δημόσιος διάλογος αλλάζει πρόσωπα και κατευθύνσεις, εκείνοι συνεχίζουν να αναμετρώνται με το ίδιο, αμείλικτο ερώτημα: πώς συνεχίζει ένας γονιός όταν τα παιδιά του δεν επιστρέφουν ποτέ.