Πόρισμα για blackout σε FIR Αθηνών: «Ψηφιακός θόρυβος» και όχι κυβερνοεπίθεση

Στη δημοσιότητα δόθηκε το πόρισμα της ειδικής επιτροπής που διερεύνησε το σοβαρό περιστατικό διακοπής επικοινωνιών στα ελληνικά αεροδρόμια, το οποίο σημειώθηκε την Κυριακή 4 Ιανουαρίου και είχε ως αποτέλεσμα το προσωρινό «άδειασμα» του FIR Αθηνών. Το συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: δεν υπήρξε κυβερνοεπίθεση ούτε εξωτερική κακόβουλη παρέμβαση, αλλά ένα σύνθετο τεχνικό φαινόμενο που αποδίδεται σε «ψηφιακό θόρυβο» και αποσυγχρονισμό κρίσιμων υποδομών. Το πόρισμα παραδόθηκε στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας και αφορά την αναστολή λειτουργίας του FIR, η οποία προκάλεσε αλυσιδωτές επιπτώσεις στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας και οδήγησε, για λόγους ασφάλειας πτήσεων, στην εφαρμογή διαδικασιών έκτακτης ανάγκης και πλήρη περιορισμό χωρητικότητας (zero rate). Σύμφωνα με την ανάλυση των εμπειρογνωμόνων, το πρόβλημα προέκυψε από αποσυγχρονισμό σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων και διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των ΚΕΠΑΘΜ. Ο αποσυγχρονισμός αυτός δημιούργησε εκτεταμένο «ψηφιακό θόρυβο», ο οποίος οδήγησε στην ακούσια ενεργοποίηση και συνεχή εκπομπή κρίσιμου αριθμού πομπών, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση ή και τη διακοπή ζωτικών τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων. Η πλήρης αποκατάσταση της λειτουργίας επετεύχθη μετά από επανασυγχρονισμό και επανεκκινήσεις των συστημάτων, σε συνδυασμό με επαναδρομολόγηση της κίνησης στο δίκτυο κορμού. Η διαδικασία ήταν σταδιακή και ολοκληρώθηκε στις 16:53 τοπική ώρα, κατόπιν εκούσιας ενέργειας του τηλεπικοινωνιακού παρόχου.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο κεφάλαιο της αεροπορικής ασφάλειας. Με βάση τις αναφορές στην πλατφόρμα ECCAIRS και την αξιολόγηση της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, το περιστατικό κατατάχθηκε ως χαμηλής διακινδύνευσης (Green Area), χωρίς καμία ένδειξη παραβίασης ελαχίστων διαχωρισμών μεταξύ αεροσκαφών. Όπως σημειώνεται ρητά, δεν διαπιστώθηκε έκθεση πτήσεων σε άμεσο ή έμμεσο κίνδυνο. Η Επιτροπή συγκροτήθηκε με απόφαση του Υπουργού και τελούσε υπό τον Διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας. Συμμετείχαν στελέχη της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, του ΓΕΕΘΑ, της ΕΕΤΤ, εκπρόσωπος του EUROCONTROL, καθώς και παρατηρητής από τον EASA. Ως εμπλεκόμενοι φορείς αναγνωρίστηκαν η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας και ο Οργανισμός Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος, οι οποίοι κλήθηκαν να καταθέσουν επίσημες αναφορές και τεχνικά στοιχεία.

Ένα από τα πιο κρίσιμα συμπεράσματα του πορίσματος αφορά την κατάσταση των υποδομών. Το υφιστάμενο Σύστημα Επικοινωνιών Φωνής (VCS) της ΥΠΑ, καθώς και κρίσιμα υποστηρικτικά δίκτυα, βασίζονται σε τεχνολογία SDH (Synchronous Digital Hierarchy), η οποία θεωρείται παρωχημένη και βρίσκεται εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή. Αυτό, σύμφωνα με την Επιτροπή, περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων αξιοπιστίας και ανθεκτικότητας. Το πόρισμα δεν μένει στη διαπίστωση των αιτίων, αλλά προχωρά σε συγκεκριμένες εισηγήσεις, με στόχο τη θωράκιση της αεροναυτιλιακής υποδομής της χώρας. Μεταξύ άλλων, προτείνεται η επίσπευση της μετάβασης σε τεχνολογία VoIP, με την ολοκλήρωση της προμήθειας και θέσης σε επιχειρησιακή λειτουργία του νέου συστήματος VCS/RCS και εκατοντάδων νέων πομποδεκτών. Παράλληλα, εισηγείται τη θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού άμεσης απόκρισης μεταξύ ΥΠΑ και ΟΤΕ, με τυποποιημένες διαδικασίες κρίσεων και τακτικές ασκήσεις υπό την εποπτεία της ΑΠΑ.

Στο ίδιο πλαίσιο, υπογραμμίζεται η ανάγκη ενίσχυσης της τηλεμετρίας και του τηλεχειρισμού, ώστε να καθίσταται δυνατός ο διαγνωστικός έλεγχος «από άκρο σε άκρο» στα κρίσιμα σημεία του δικτύου, καθώς και η εντατικότερη εποπτεία του ραδιοφάσματος από την ΕΕΤΤ για έγκαιρο εντοπισμό παρεμβολών ή ανωμαλιών. Τέλος, προτείνεται η μετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερο περιβάλλον, με στόχο τη μείωση συστημικών κινδύνων και την εξασφάλιση αδιάλειπτης και ασφαλούς παροχής υπηρεσιών αεροναυτιλίας.