Η γιορτή του Πουρίμ: Γιατί οι Ισραηλινοί τη συνδέουν με τον θάνατο του Χαμενεΐ

Σε μια ομιλία με έντονο ιστορικό και θρησκευτικό συμβολισμό, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Βενιαμίν Νετανιάχου απευθύνθηκε προς τους Ισραηλινούς πολίτες και τη διεθνή κοινότητα λίγη ώρα μετά την έναρξη των αεροπορικών επιδρομών εναντίον του Ιράν από Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες, επιχειρώντας να συνδέσει τη σύγχρονη σύγκρουση με μια από τις πιο εμβληματικές αφηγήσεις της εβραϊκής ιστορίας. Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε το πρωί του Σαββάτου, σε μια συγκυρία όπου η χώρα προετοιμαζόταν για τον εορτασμό του Πουρίμ, της γιορτής που θυμίζει –σύμφωνα με τη βιβλική παράδοση– τη σωτηρία των Εβραίων από σχέδιο εξόντωσης στην αρχαία Περσία. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η αντιπαράθεση με το καθεστώς του Ιράν και τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ αποκτά ιστορικές αναλογίες, παρουσιάζοντας τη σύγκρουση ως συνέχεια μιας διαχρονικής μάχης επιβίωσης του εβραϊκού λαού.

Αναφερόμενος στην ιστορία της βασίλισσας Εσθήρ και του Μορντεχάι, οι οποίοι –κατά το Βιβλίο της Εσθήρ– απέτρεψαν την εξόντωση των Εβραίων στην περσική αυτοκρατορία, ο Νετανιάχου τόνισε ότι «όπως τότε, έτσι και σήμερα, ο κύβος ερρίφθη», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η στρατιωτική επιχείρηση σηματοδοτεί καμπή στην αντιπαράθεση με την Τεχεράνη. Παράλληλα με την πολιτική ηγεσία, και οι ανώτατοι θρησκευτικοί αξιωματούχοι του Ισραήλ παρενέβησαν δημόσια. Οι αρχιραββίνοι Καλμάν Μπερ και Νταβίντ Γιοσέφ απηύθυναν επιστολή προς τους πολίτες καλώντας σε προσευχή και νηστεία, υπογραμμίζοντας ότι, όπως στην αφήγηση του Πουρίμ, η συλλογική πίστη και ενότητα θεωρούνται κρίσιμες για την έκβαση της σύγκρουσης. Στο μήνυμά τους εξήραν την αποφασιστικότητα των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και συνέδεσαν τη σημερινή συγκυρία με την παράδοση σύμφωνα με την οποία η σωτηρία του λαού επήλθε μέσα από πνευματική συσπείρωση.

Το Πουρίμ αποτελεί μοναδική εβραϊκή γιορτή με ξεχωριστό βιβλικό κείμενο, το Βιβλίο της Εσθήρ, που αφηγείται γεγονότα στην περσική πρωτεύουσα Σούσα, πιθανότατα κατά τη βασιλεία του Ξέρξη Α΄ τον 5ο αιώνα π.Χ. Στην ιστορία, ο αξιωματούχος Αμάν πείθει τον βασιλιά να διατάξει την εξόντωση των Εβραίων, όμως η βασίλισσα Εσθήρ αποκαλύπτει την καταγωγή της και αποτρέπει την καταστροφή, επιτρέποντας στους Εβραίους να αμυνθούν και να επικρατήσουν. Η αφήγηση αυτή έχει αποκτήσει διαχρονικά πολιτική διάσταση στο σύγχρονο Ισραήλ, ιδίως μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, όταν το Ιράν υιοθέτησε σκληρή αντιϊσραηλινή ρητορική. Έκτοτε, Ισραηλινοί ηγέτες χρησιμοποιούν συχνά τον συμβολισμό του Πουρίμ ως παράδειγμα αποτροπής απέναντι σε υπαρξιακές απειλές.

Η βιβλική αναφορά στον Αμαλήκ —τον αρχέγονο εχθρό του Ισραήλ— επανέρχεται συχνά στη σύγχρονη πολιτική ρητορική, ιδιαίτερα μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε επικαλεστεί την εντολή «Θυμηθείτε τι σας έκανε ο Αμαλήκ» σε προηγούμενες ομιλίες, τονίζοντας την ανάγκη εθνικής ενότητας απέναντι σε απειλές. Οι αναφορές αυτές, ωστόσο, έχουν προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις, καθώς επικριτές του Ισραήλ τις ερμήνευσαν ως ένδειξη σκληρής στρατιωτικής προσέγγισης. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε διευκρινίσει ότι οι δηλώσεις του δεν αποτελούν κάλεσμα εξόντωσης, αλλά ιστορικό παραλληλισμό για να αποτυπώσει το μέγεθος της απειλής που, κατά την ισραηλινή κυβέρνηση, αντιμετωπίζει η χώρα. Η επιλογή θρησκευτικής και ιστορικής γλώσσας σε μια στιγμή έντονης στρατιωτικής κλιμάκωσης αποκαλύπτει τη βαθύτερη πολιτική διάσταση της σύγκρουσης. Η ισραηλινή ηγεσία επιχειρεί να παρουσιάσει τις επιχειρήσεις όχι μόνο ως στρατιωτική αναγκαιότητα, αλλά ως συνέχεια μιας ιστορικής αφήγησης επιβίωσης. Καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν ρευστές και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία, ο συνδυασμός γεωπολιτικής στρατηγικής και θρησκευτικού συμβολισμού δείχνει ότι η σύγκρουση δεν διεξάγεται μόνο στο πεδίο των επιχειρήσεων, αλλά και στο επίπεδο της ιστορικής μνήμης και της συλλογικής ταυτότητας.